Diyabet, dünya genelinde olduğu gibi Türkiye’de de en sık karşılaşılan kronik hastalıklardan biridir ve çoğu zaman belirti vermeden ilerleyebilir. Bu nedenle açlık kan şekeri ve HbA1c testleri, hem diyabet tanısında hem de mevcut tedavinin takibinde en önemli laboratuvar tetkikleri arasında yer alır. Ankara’da bu testleri yaptırmayı düşünenler için hem test süreci hem de sonuçların anlamı bu yazıda ele alınmıştır.
Açlık Kan Şekeri (Glikoz) Testi Nedir?
Açlık kan şekeri testi, en az 8 saatlik açlık sonrasında kandaki glikoz seviyesini ölçen basit ama son derece önemli bir tahlildir. Bu test, vücudun kan şekerini o anki durumda nasıl yönettiğini gösterir ve diyabet taramasının ilk basamağı olarak kabul edilir.
HbA1c Testi Nedir ve Neden Önemlidir?
HbA1c (glikozillenmiş hemoglobin) testi ise açlık gerektirmeyen, son 2-3 aylık ortalama kan şekeri düzeyini yansıtan bir tahlildir. Tek bir günün değil, uzun vadeli kan şekeri kontrolünün göstergesi olduğu için hem diyabet tanısında hem de diyabet hastalarının tedavi başarısının takibinde sıkça kullanılır.
Hangi Durumlarda Bu Testler Yaptırılmalı?
Aşağıdaki belirti veya risk faktörlerinden biri ya da birkaçı söz konusuysa açlık kan şekeri ve HbA1c testleri yaptırmak önemlidir: aşırı susama hissi ve sık idrara çıkma; açıklanamayan yorgunluk ve halsizlik; bulanık görme; yaraların yavaş iyileşmesi; ailede diyabet öyküsünün bulunması; fazla kilolu veya obez olmak; hareketsiz yaşam tarzı; gebelikte şeker yüklemesi öncesi ön tarama; 40 yaş üzeri olup daha önce hiç kan şekeri kontrolü yaptırmamış olmak.
Bu risk gruplarında yer alan kişilerin yılda en az bir kez kan şekeri düzeylerini kontrol ettirmesi önerilir.
Normal Değerler Nasıl Yorumlanır?
Açlık kan şekeri için genel kabul gören referans aralığı 70-99 mg/dL’dir. 100-125 mg/dL arası “prediyabet” olarak değerlendirilirken, 126 mg/dL ve üzeri iki ayrı ölçümde tekrarlanırsa diyabet tanısı için güçlü bir gösterge kabul edilir. HbA1c’de ise %5,7’nin altı normal, %5,7-6,4 arası prediyabet, %6,5 ve üzeri ise diyabet lehine yorumlanır. Ancak bu değerler tek başına değil, kişinin klinik tablosu, semptomları ve gerekirse şeker yükleme testi (OGTT) sonuçlarıyla birlikte bir hekim tarafından değerlendirilmelidir.
Test Öncesi Nelere Dikkat Edilmeli?
Açlık kan şekeri testinden en az 8 saat önce (idealde su hariç) hiçbir şey yenilip içilmemesi gerekir. HbA1c testi için açlık şart değildir, ancak doktorunuz aynı seansta başka tahliller de istemişse test günü aç gelmeniz istenebilir. Yoğun stres, uykusuzluk veya akut hastalık dönemlerinde ölçülen değerler geçici olarak yüksek çıkabileceğinden, sonuçların bu faktörler göz önünde bulundurularak değerlendirilmesi önemlidir.
Yüksek Çıkarsa Ne Yapılmalı?
Kan şekeri veya HbA1c değeriniz yüksek çıktıysa panik yapmadan önce mutlaka bir iç hastalıkları veya endokrinoloji uzmanına başvurmanız gerekir. Erken evrede fark edilen prediyabet durumu, beslenme düzeni ve fiziksel aktivite değişiklikleriyle çoğu zaman diyabete ilerlemeden kontrol altına alınabilir. Diyabet tanısı konulan hastalarda ise tedavi planı; beslenme düzenlemesi, egzersiz ve gerekirse ilaç veya insülin tedavisiyle şekillendirilir. Düzenli kan tahlili takibi, tedavinin etkinliğini göstermesi açısından vazgeçilmezdir.
Ankara’da Kan Şekeri ve HbA1c Testi Nerede Yaptırılır?
Çankaya/Balgat’ta hizmet veren Yüzyıl Lab Tıp Laboratuvarı olarak açlık kan şekeri, HbA1c ve diyabet takibi için gerekli tüm klinik biyokimya testlerini hızlı ve güvenilir şekilde sunuyoruz. Detaylı bilgi için klinik biyokimya testleri sayfamızı inceleyebilir veya laboratuvarımızla iletişime geçebilirsiniz.